Czy to mnie dotyczy? Kilka pytań na początek
Nie musisz mieć pewności ani diagnozy, żeby szukać wsparcia. Zastanów się, czy rozpoznajesz się w poniższych zdaniach:
- Czuję się odpowiedzialny za nastrój i zachowanie innych.
- Trudno mi odpocząć, bo stale czuwam, czy „coś się nie wydarzy”.
- Mam kłopot z mówieniem o swoich potrzebach i z odmawianiem.
- Tłumaczę, osłaniam lub kontroluję picie bliskiej osoby.
- W dzieciństwie musiałem szybko dorosnąć.
- Moje związki powtarzają podobny, bolesny schemat.
Jeśli kilka odpowiedzi brzmi znajomo, warto porozmawiać ze specjalistą. To nie jest etykieta ani wyrok, tylko punkt wyjścia do zmiany.
DDA, DDD i współuzależnienie - czym się różnią
DDA, czyli Dorosłe Dzieci Alkoholików, to określenie osób, które wychowywały się w rodzinie z problemem alkoholowym i których dorosłe życie nosi ślady tamtych doświadczeń. Mówi się też o DDD, czyli dorosłych dzieciach z rodzin dysfunkcyjnych, gdy źródłem trudności była przemoc, choroba psychiczna, zaniedbanie lub inne uzależnienie. Syndrom DDA nie jest diagnozą w klasyfikacji chorób, lecz opisem wzorców, które często się powtarzają: nadkontroli, poczucia winy, lęku przed porzuceniem, trudności w odczuwaniu radości.
Współuzależnienie dotyczy natomiast osób, które obecnie żyją w bliskim związku z osobą uzależnioną: najczęściej partnerów i rodziców. To sposób funkcjonowania, w którym życie coraz bardziej kręci się wokół cudzego picia, brania czy grania, a własne potrzeby schodzą na dalszy plan. Obie sytuacje mogą się nakładać, bo dorosłe dziecko alkoholika często wiąże się z osobą uzależnioną.
Gdzie w Polsce znaleźć terapię DDA i współuzależnienia
Poradnie terapii uzależnień i współuzależnienia (NFZ)
To najczęstsze miejsce pierwszego kontaktu. Przyjmują bez skierowania, bezpłatnie, i prowadzą zarówno terapię indywidualną, jak i grupy dla osób współuzależnionych oraz DDA. Adresy znajdziesz w wyszukiwarce NFZ „Gdzie się leczyć”. Informacje o systemie pomocy publikuje też Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.
Gabinety prywatne
Zapewniają zwykle szybszy termin i większą elastyczność. Sprawdź, czy terapeuta ma przygotowanie do pracy z rodzinami osób uzależnionych, na przykład certyfikat specjalisty psychoterapii uzależnień, lub jest psychoterapeutą z doświadczeniem w tym obszarze.
Programy w ośrodkach terapii uzależnień
Wiele ośrodków stacjonarnych organizuje dni lub warsztaty dla rodzin pacjentów. Jeśli Twoja bliska osoba jest w leczeniu, zapytaj o taką możliwość.
Grupy samopomocowe
Grupy Al-Anon są przeznaczone dla rodzin i przyjaciół alkoholików, a Alateen dla nastolatków. Działają także wspólnoty DDA oparte na programie dwunastu kroków. Są bezpłatne i dostępne w wielu miastach, również online.
Jak wygląda terapia współuzależnienia i DDA
- Rozpoznanie sytuacji - co dzieje się w Twoim domu teraz, jakie jest ryzyko, czy potrzebna jest pilna pomoc, na przykład w sytuacji przemocy.
- Psychoedukacja - zrozumienie mechanizmów uzależnienia i tego, jak wpływa ono na całą rodzinę.
- Odzyskiwanie siebie - praca nad granicami, własnymi potrzebami, emocjami, poczuciem winy i wstydu.
- Praca z przeszłością - u osób DDA stopniowe przyglądanie się doświadczeniom z dzieciństwa i ich wpływowi na dorosłe wybory.
- Nowe wzorce - ćwiczenie innych sposobów reagowania w relacjach, także z osobą uzależnioną.
Terapia trwa zwykle wiele miesięcy i często łączy spotkania indywidualne z grupą. Grupa bywa szczególnie cenna, bo pozwala odkryć, że nie jesteś w tym sam.
Kiedy bliska osoba wraca z ośrodka
Powrót partnera lub dziecka z leczenia stacjonarnego to dla rodziny moment nadziei i napięcia jednocześnie. Warto wiedzieć, że trzeźwienie to proces, a nie jednorazowe wydarzenie. Rodzina także potrzebuje czasu, by nauczyć się nowych ról i nie wracać do dawnych schematów kontroli. Jeśli dojdzie do nawrotu, nie jest to Twoja wina. Wsparcie w takich sytuacjach oferuje siostrzana placówka Nawroty w Nowym Targu, a stacjonarną terapię uzależnień prowadzi Alkonarko.
Przebieg pracy w Hipnoza4You
Osoby współuzależnione i DDA często mówią, że rozumieją swoje schematy „w głowie”, ale ciało wciąż reaguje dawnym napięciem. Hipnoterapia, jako uzupełnienie psychoterapii, pozwala pracować z tym poziomem: z nadmierną czujnością, poczuciem winy, trudnością w odpoczynku i w stawianiu granic.
Zaczynamy od konsultacji diagnostycznej (750 zł, 90 minut), podczas której omawiamy sytuację rodzinną, bezpieczeństwo i Twoje cele. Cykl liczy zwykle 3-12 sesji. Łączymy hipnozę kliniczną, podejście ericksonowskie i elementy CBT, a na koniec uczysz się autohipnozy. Sesja 90 minut kosztuje 750 zł, 60 minut 500 zł, Pakiet Transformacja (6 sesji) 4 140 zł. Pracujemy w Krakowie, Nowym Targu i online. Więcej na stronach współuzależnienie i relacje oraz samoocena i pewność siebie.
Kiedy hipnoza nie wystarczy / bezpieczeństwo
Jeśli w domu dochodzi do przemocy, najpierw zadbaj o bezpieczeństwo swoje i dzieci. W sytuacji zagrożenia dzwoń pod 112. Wsparcie emocjonalne całodobowo: 116 123 i 800 70 2222, dla dzieci i młodzieży 116 111. Hipnozy nie stosujemy przy zaburzeniach psychotycznych, schizofrenii, chorobie dwubiegunowej w fazie manii, ciężkiej depresji z myślami samobójczymi, ciężkich zaburzeniach dysocjacyjnych ani pod wpływem substancji; przy padaczce potrzebna jest konsultacja lekarska. Przy objawach depresji lub traumy równolegle potrzebny jest psychoterapeuta lub psychiatra.
Najczęstsze pytania
Czy na terapię współuzależnienia potrzebne jest skierowanie?
Nie. Poradnie terapii uzależnień i współuzależnienia w ramach NFZ przyjmują osoby współuzależnione bez skierowania i bezpłatnie. Wystarczy zadzwonić lub przyjść, by umówić pierwszą rozmowę. Czas oczekiwania zależy od placówki.
Czy DDA to choroba?
Nie, syndrom DDA nie jest jednostką chorobową. To opis wzorców myślenia, odczuwania i zachowania, które często rozwijają się u osób wychowanych w rodzinach z problemem alkoholowym. Mogą one jednak współwystępować z depresją czy lękiem, które wymagają leczenia.
Czy mogę iść na terapię, jeśli partner nie chce się leczyć?
Tak, i to często dobry pierwszy krok. Terapia współuzależnienia jest dla Ciebie, niezależnie od decyzji partnera. Pomaga odzyskać wpływ na własne życie, zadbać o bezpieczeństwo i podejmować decyzje z większym spokojem.
Czym są grupy Al-Anon?
To bezpłatne wspólnoty samopomocowe dla rodzin i przyjaciół osób uzależnionych od alkoholu, oparte na programie dwunastu kroków. Uczestnicy dzielą się doświadczeniem i wspierają nawzajem. Dla nastolatków działają grupy Alateen. Nie zastępują terapii, ale dobrze ją uzupełniają.
Jak hipnoza może pomóc osobie DDA?
Hipnoterapia, jako uzupełnienie psychoterapii, może pomóc w obniżeniu stałego napięcia, pracy z poczuciem winy, nauce odpoczynku i stawiania granic. Nie zmienia przeszłości i nie zastępuje terapii, ale wspiera budowanie nowych reakcji w ciele i emocjach.
Ile trwa terapia DDA?
Zwykle wiele miesięcy, a czasem dłużej, bo dotyczy wzorców kształtowanych od dzieciństwa. Tempo zależy od Ciebie, od formy terapii i od tego, co dzieje się obecnie w Twoim życiu. Pierwsze ulgi często pojawiają się jednak już po kilku tygodniach.
Umów konsultację diagnostyczną
Pierwsze spotkanie to 90 minut wywiadu, ustalenia celu i pierwszej, lekkiej indukcji. Stacjonarnie w Krakowie lub Nowym Targu albo online - cena ta sama: 750 zł.