Ośrodki terapeutyczne w Polsce · poradnik

Ośrodek leczenia narkomanii - jak wygląda leczenie uzależnienia od narkotyków

Uzależnienie od narkotyków ma wiele twarzy: od codziennego palenia marihuany, przez stymulanty i dopalacze, po opioidy i leki uspokajające. Dlatego i ośrodek leczenia narkomanii nie jest jednym typem placówki. Istnieją oddziały detoksykacyjne, wielomiesięczne społeczności terapeutyczne, krótsze programy stacjonarne, poradnie i programy leczenia substytucyjnego. Ten poradnik pomoże Ci zrozumieć, czym się różnią, jak zacząć bez skierowania, na co uważać i co wspiera zdrowienie po zakończeniu pobytu. Piszemy dla osób uzależnionych i dla ich bliskich.

Pierwszy telefon: od czego zacząć

Jeśli nie wiesz, dokąd się zwrócić, zacznij od rozmowy. Ogólnopolski Telefon Zaufania Narkotyki i Narkomania 800 199 990 działa codziennie w godzinach 16-21 i jest bezpłatny. Konsultant pomoże nazwać problem i podpowie, jakie formy leczenia są dostępne w Twojej okolicy. Możesz też zgłosić się bezpośrednio do poradni leczenia uzależnień, która w ramach NFZ przyjmuje bez skierowania.

Bliscy osoby uzależnionej również mogą zadzwonić. Często to właśnie rodzina robi pierwszy krok, a wsparcie dla niej jest pełnoprawną częścią leczenia.

Jeśli doszło do przedawkowania, utraty przytomności, drgawek, problemów z oddychaniem lub silnego pobudzenia z zagrożeniem dla siebie albo innych, natychmiast dzwoń pod 112.

Detoks narkotykowy

Objawy odstawienia zależą od substancji. Przy opioidach mogą być bardzo dokuczliwe, przy benzodiazepinach i niektórych innych lekach nagłe odstawienie bywa wręcz niebezpieczne. Stymulanty rzadziej dają groźne objawy fizyczne, ale po odstawieniu pojawia się często spadek nastroju, rozdrażnienie i silny głód. Dlatego detoks narkotykowy powinien odbywać się na oddziale z lekarzem i całodobową opieką pielęgniarską.

Detoks trwa zwykle od kilku dni do kilku tygodni i jest pomostem do terapii, a nie jej zamiennikiem. Już w trakcie odstawienia dobrze jest zaplanować, gdzie pacjent trafi dalej, bo okres tuż po wyjściu z oddziału należy do najbardziej ryzykownych. Po okresie abstynencji tolerancja spada i dawka, którą organizm wcześniej znosił, może stać się groźna.

Długoterminowe społeczności terapeutyczne

W Polsce od dziesięcioleci działają ośrodki oparte na modelu społeczności terapeutycznej. Część z nich prowadzą organizacje pozarządowe, a najbardziej znanym przykładem tego nurtu jest ruch MONAR. Nie oceniamy tu konkretnych placówek, opisujemy sam model.

  • Długość: pobyty są wielomiesięczne, a pełne programy potrafią trwać nawet ponad rok.
  • Struktura: pacjenci współtworzą życie ośrodka, mają obowiązki, etapy i zasady.
  • Cel: nie tylko abstynencja, ale nauka odpowiedzialności, współpracy, pracy i relacji.
  • Dla kogo: często dla osób z długą historią brania, utratą więzi, pracy lub mieszkania.

Obok nich działają krótsze programy stacjonarne, trwające zwykle kilka tygodni, podobne do tych w leczeniu alkoholizmu. Wybór zależy od stopnia zaawansowania uzależnienia, sytuacji życiowej i motywacji.

Leczenie substytucyjne przy uzależnieniu od opioidów

Przy uzależnieniu od opioidów stosuje się także leczenie substytucyjne. Polega ono na przyjmowaniu pod kontrolą medyczną leku, który zapobiega objawom odstawienia i zmniejsza głód, dzięki czemu pacjent może ustabilizować zdrowie, relacje i sytuację życiową. Programy substytucyjne prowadzą wyspecjalizowane placówki, a o kwalifikacji, wyborze leku i jego dawkowaniu decyduje wyłącznie lekarz.

Leczenie substytucyjne bywa niesłusznie stygmatyzowane jako „zamiana jednego narkotyku na drugi”. W rzeczywistości to uznana metoda medyczna, która dla wielu osób jest realną drogą do stabilizacji. Warto rozmawiać o niej z lekarzem, bez uprzedzeń.

Ośrodek leczenia narkomanii - czerwone flagi i dobre praktyki

Czego oczekiwać od rzetelnego miejsca

  • jasnego opisu programu i jego etapów,
  • informacji o kwalifikacjach kadry, w tym certyfikatach specjalisty psychoterapii uzależnień lub instruktora terapii uzależnień w systemie KCPU,
  • dostępu do lekarza, zwłaszcza przy detoksie i chorobach współistniejących,
  • przejrzystych zasad pobytu, kontaktu z rodziną i rezygnacji,
  • planu dalszego leczenia po zakończeniu programu.

Kiedy zachować ostrożność

  • obietnica wyleczenia lub „gwarancji”, że pacjent już nigdy nie weźmie,
  • detoks prowadzony bez lekarza,
  • żądanie dużej płatności z góry, bez umowy,
  • metody upokarzające lub odcinanie od kontaktu bez możliwości rezygnacji.

Placówki z umową NFZ znajdziesz w wyszukiwarce „Gdzie się leczyć”, a informacje o systemie pomocy publikuje Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.

Zdrowienie po ośrodku

Po zakończeniu pobytu warto kontynuować terapię w poradni, a wiele osób korzysta też ze wspólnoty Anonimowych Narkomanów (NA). Pomocne bywa mieszkanie w hostelu dla osób kończących leczenie, jeśli powrót do dawnego środowiska jest ryzykowny. Kluczowy jest indywidualny plan zapobiegania nawrotom: rozpoznane wyzwalacze, lista kontaktów, zmiana otoczenia i nowe sposoby spędzania czasu.

Jeżeli mimo leczenia doszło do nawrotu, szukaj pomocy szybko. W Nowym Targu tym tematem zajmuje się siostrzana placówka Nawroty, a stacjonarną terapię uzależnień z dala od domu prowadzi Alkonarko.

Przebieg pracy w Hipnoza4You

Hipnoterapię w uzależnieniach od substancji traktujemy jako uzupełnienie leczenia, nigdy jako pierwszy krok. Pracujemy z osobami, które są już po detoksie, w terapii ambulatoryjnej lub po zakończonym pobycie w ośrodku. Na konsultacji diagnostycznej (750 zł, 90 minut) omawiamy dotychczasowe leczenie i zalecenia placówki. Następnie ustalamy plan, zwykle 3-12 sesji. W hipnozie pracujemy nad reakcją na wyzwalacze, napięciem, snem i wizją życia bez substancji, a także uczymy autohipnozy. Sesja 90 minut to 750 zł, 60 minut 500 zł, a Pakiet Głęboka Zmiana (12 sesji i 3 mentoringi) 8 100 zł. Sesje odbywają się w Krakowie, Nowym Targu i online. Więcej przeczytasz na stronach narkotyki i dopalacze oraz marihuana.

Kiedy hipnoza nie wystarczy / bezpieczeństwo

Nie pracujemy z osobami pod wpływem substancji ani w trakcie aktywnego brania bez opieki lekarskiej. Przeciwwskazaniem są też zaburzenia psychotyczne (także wywołane substancjami), schizofrenia, choroba dwubiegunowa w fazie manii, ciężka depresja z myślami samobójczymi i ciężkie zaburzenia dysocjacyjne. Przy padaczce decyzja zapada po konsultacji lekarskiej. W sytuacji kryzysu: 112, 116 123, 800 70 2222, a w sprawach narkotyków 800 199 990. Młodzież może dzwonić pod 116 111.

Najczęstsze pytania

Czy do ośrodka leczenia narkomanii potrzebne jest skierowanie?

Do poradni leczenia uzależnień w ramach NFZ skierowanie nie jest wymagane. Ośrodki stacjonarne i społeczności terapeutyczne mają własne procedury przyjęć, często z rozmową kwalifikacyjną i wymogiem ukończonego detoksu. Zapytaj o nie telefonicznie przed przyjazdem.

Ile trwa leczenie w społeczności terapeutycznej?

Zwykle wiele miesięcy, a pełne programy mogą trwać ponad rok. Długość wynika z tego, że celem jest nie tylko abstynencja, ale odbudowa umiejętności życiowych i relacji. Krótsze programy stacjonarne trwają najczęściej kilka tygodni.

Czym jest leczenie substytucyjne?

To metoda leczenia uzależnienia od opioidów polegająca na przyjmowaniu pod kontrolą medyczną leku zapobiegającego objawom odstawienia i zmniejszającego głód. Prowadzą je wyspecjalizowane programy, a o kwalifikacji i dawkowaniu decyduje lekarz.

Czy osoba niepełnoletnia może trafić do ośrodka?

Tak, istnieją placówki i programy dla młodzieży. Leczenie niepełnoletnich wymaga udziału rodziców lub opiekunów prawnych. Warto zacząć od poradni lub telefonu 800 199 990, a młoda osoba może też sama zadzwonić pod 116 111.

Czy hipnoza pomoże rzucić narkotyki?

Hipnoterapia może wspierać osoby po detoksie i w trakcie terapii, na przykład w pracy z głodem, napięciem i snem. Nie zastępuje leczenia uzależnienia ani opieki lekarskiej. Zawsze łączymy ją z programem terapeutycznym, a nie proponujemy zamiast niego.

Jak pomóc bliskiej osobie, która bierze?

Zadbaj najpierw o siebie i poszukaj konsultacji w poradni, która prowadzi pomoc dla rodzin. Unikaj osłaniania konsekwencji brania, ale utrzymuj kontakt. Możesz zadzwonić pod 800 199 990, by dowiedzieć się, jakie formy pomocy są dostępne w Twoim regionie.

Umów konsultację diagnostyczną

Pierwsze spotkanie to 90 minut wywiadu, ustalenia celu i pierwszej, lekkiej indukcji. Stacjonarnie w Krakowie lub Nowym Targu albo online - cena ta sama: 750 zł.